نمايه سياسی اسرائيل و سرزمينهای فلسطينی
 
نقشه اسرائیل و مناطق فلسطینی
تقسيم فلسطين پس از پايان دوران قيموميت بريتانيا بر آن و ايجاد اسرائيل در سالهای پس از جنگ جهانی دوم ريشه درگيريهای نيم قرن اخير در خاورميانه بوده است.

ايجاد اسرائيل نقطه اوج جنبش صهيونيسم است که هدف آن بوجود آوردن ميهنی برای يهوديانی بود که در سرتاسر جهان پراکنده بودند. قتل عام يهوديان توسط نازيها در آلمان باعث افزايش فشار بر جامعه بين الملل در جهت ايجاد کشوری برای آنان شد. بدين ترتيب اسرائيل در سال ۱۹۴۸ تاسيس شد.

از آن زمان بخش عظيمی از تاريخ منطقه را نبرد ميان اسرائيل، از يک سو و فلسطينيها به نمايندگی سازمان آزاديبخش فلسطين، از سوی ديگر، تشکيل می دهد. در اين ميان صدها هزار فلسطينی بی خانمان شدند و چندين جنگ با حضور مصر، اردن، سوريه و لبنان به وقوع پيوسته است.

فلسطينی های ساکن کرانه باختری از جمله بيت المقدس شرقی از سال 1967 تحت اشغال اسرائيل زندگی می کنند. همچنين دولت اسرائيل چندين شهرک يهودی نشین در اين مناطق ساخته که محل سکونت بيش از 400 هزار یهودی است. با آنکه وجود چنين شهرکهايی طبق قوانين بين المللی غیر قانونی به نظر می رسد اما اسرائيل همچنان اين موضوع را منتفی می داند.

در سال 2005 اسرائيل تصميم به تخليه اين شهرکها در نوار غزه گرفت و به اشغال نظامی چهل ساله خود در اين منطقه پايان داد.

در سال ۱۹۷۹، مصر و اسرائيل قرارداد صلحی امضاء کردند. ولی فقط در اوايل دهه ۱۹۹۰ و پس از انتفاضه فلسطينيها بود که روند صلح آغاز شد. به رغم استرداد بخشهایی از کرانه باختری و نوار غزه به فلسطينيان هنوز قراردادی در مورد "وضعيت نهایی" به امضاء نرسيده است.

موانع اصلی شامل وضعيت بيت المقدس، سرنوشت پناهندگان فلسطينی و شهرکهای يهودی نشين هستند.

اطلاعات کلی

حرم الشریف و قبه الصخره
قبه الصخره، حرم الشریف و دیوار ندبه در قلب بیت المقدس

اطلاعات کلی درباره اسرائيل

جمعيت: 6.9 ميليون (سازمان ملل متحد2006)
مرکز دولت: بيت المقدس، هر چند اکثر سفارتخانه های خارجی در تل آويو قرار دارند.
زبان اکثريت: عبری و عربی
اديان عمده: يهوديت و اسلام
اميد به زندگی: مردان 78 سال - زنان 82 سال (منبع :سازمان ملل متحد)
واحد پول: ۱ شکل اسرائيل = ۱۰۰ آگوروت جديد
صادرات عمده: نرم افزار کامپيوتر، تجهيزات نظامی، مواد شيميايی و فراورده های کشاورزی.
ميانگين درآمد سالانه: 18.620 دلار (بانک جهانی 2006)
نشانه حوزه اينترنت: il
کد بين المللی تلفن: 972+

اطلاعات کلی درباره سرزمينهای فلسطينی

جمعيت: 3.8 ميليون (سازمان ملل متحد 2006)
پايتخت پيش بينی شده : بيت المقدس شرقی
زبان اکثريت:عربی
دين اکثريت: اسلام
اميد به زندگی: مردان 71 سال و زنان 74 سال (منبع: سازمان ملل متحد)
واحد پول: ۱ دينار اردن = ۱۰۰فلس
صادرات عمده: مرکبات
ميانگين درآمد سالانه: 1.120 دلار (بانک جهانی 2006)
نشانه حوزه اينترنت:ps
کد بين المللی تلفن: 970+

رهبران

رئيس جمهور اسرائيل: موشه کاتساو

پست رياست جمهوری در اسرائیل مقامی تشريفاتی است و قدرت اجرايی در اختیار کابینه به رياست نخست وزير اسرائیل است. موشه کاتساو، رئيس جمهور ايرانی تبار اسرائیل در سال 2000 از سوی پارلمان (کنست) انتخاب شد.

در ژانويه 2007 پس از آنکه شماری از کارمندان زن دفتر رياست جمهوری اسرائيل ادعا کرده اند که از سوی آقای کاتساو مورد سوء رفتار جنسی و تجاوز قرار گرفته اند، او ضمن رد اين ادعا به مرخصی نا محدودی رفت تا بتواند در اين فرصت برای مقابله با ادعای تجاوز جنسی و سوء استفاده از قدرت آماده شود.

نخست وزير اسرائيل: اهود اولمرت

اهود اولمرت
اهود اولمرت رهبری حزب کادیما را از آریل شارون به ارث برد

در مارس 2006 در جریان انتخابات سراسری اسرائيل، کاديما در رقابتی نزديک با ديگر احزاب پيروز شد و اهود اولمرت رئيس اين حزب، رياست کابينه ائتلافی متشکل از 4 حزب اسرائیلی را بر عهده گرفت.

ژوئيه همان سال او با نخستين دشواری دوران نخست وزيری اش روبرو شد. زمانی که نيروهای اسرائيلی وارد جنگ 33 روزه ای با شبه نظاميان خزب الله لبنان شد که تلفات جانی و مالی بسياری برای هر دو طرف در پی داشت.

مخالفان سیاسی آقای اولمرت او را متهم به ضعف در رهبری جنگ کرده اند. در مقابل او معتقد است که اين یورش نظامی بخش عمده ای از مواضع نظامی و زیرساختاری حزب الله را ويران کرد.

آقای اولمرت می گويد که قصد دارد مرزهای دائمی اسرائيل را مشخص کند. اين تصميم ممکن است با تخلیه بخشی از کرانه باختری و جذب شهرک نشینهای مناطق اشغالی به داخل اسرائيل همراه باشد.

اهود اولمرت که در زمان نخست وزيری آريل شارون، معاونت او را بر عهده داشت، در پی سکته مغزی و به کما رفتن آقای شارون در ژانويه سال 2006 به عنوان نخست وزير موقت اسرائيل قدرت را در دست گرفت. او همچنين جايگزین آقای شارون در راس حزب تازه تاسيس و میانه رو کاديما شد.

آريل شارون در سال 2001 پس از شکست حزب کارگر به رهبری ايهود باراک به نخست وزيری رسيد. دولت تحت رياست او تصميم به ساخت ديواری به طول 640 کيلومتر به دور کرانه باختری گرفت. او معتقد بود که اين دیوار، امنيت اسرائیل را تامين و از ورود بمبگذاران انتحاری فلسطینی به خاک اسرائیل جلوگیری می کند.

در بحبوحه انتفاضه دوم، شارون به نخست وزيری انتخاب شد و تعهد کرد که در اسرائيل امنيت کامل ايجاد کند. يکی از عوامل موثر در وقوع اين انتفاضه بازديد جنجال انگيز شارون از معبد سليمان (تمپل مانت) واقع در بخش قديمی بيت المقدس بود، که مسلمانان آن را حرم الشريف می خوانند و سومين زيارتگاه مقدس خود می دانند.

اشغال لبنان در سال ۱۹۸۲ به شارون نسبت داده شده است زيرا اعزام نيروهای اسرائيلی به بيروت، که مقر سازمان آزاديبخش فلسطين بود، تحت فرمان وی که در آن زمان سمت وزير دفاع را بر عهده داشت صورت گرفت.

اما در پی حکم يک دادگاه اسرائيلی مبنی بر اينکه شارون بطور غيرمستقيم عامل قتل عام صدها پناهنده فلسطينی بدست شبه نظاميان دست راستی لبنانی هم پيمان اسرائيل بوده است او به ناچار از سمت خود کناره گيری کرد.

در پی شکست نسبی حزب دست راستی ليکود در انخابات سراسریف آريل شارون در سال 2005 حزب ميانه رو کاديما را تاسيس کرد که سياسمتداری کهنه کاری چون شيمون پرز، شائول موفاز و اهود اولمرت نيز با آن پیوستند.

رهبر فلسطينیان: محمود عباس

محمود عباس
محمود عباس معروف به ابومازن رئيس حکومت خودگردان فلسطين

ياسر عرفات، رهبر پيشين فلسطينيان روز يازده نوامبر 2004 در سن 75 سالگی پس از مدتی بيماری، به علت اختلال خونی در بيمارستانی در فرانسه درگذشت.

روحی فتوح رئيس شورای قانونگذاری فلسطين نيز تا زمان برگزاری انتخابات سراسری نهم ژانويه به عنوان رئيس دولت خودگردان انجام وظيفه می کرد.

در رای گيری که روز يکشنبه، 9 ژانويه، در کرانه باختری رود اردن، باريکه غزه و بخش شرقی بيت المقدس صورت گرفت، محمود عباس که به ابومازن معروف است با کسب اکثريت آراء به عنوان رهبر تشکيلات خودگردان فلسطينی انتخاب شد.

او در پی مرگ ياسر عرفات، رهبر فقيد فلسطينيان در روز 11 نوامبر 2004، به عنوان رهبر سازمان آزاديبخش فلسطين برگزيده شده بود.

پیروزی شگفت انگیز جنبش اسلامی حماس در انتخاباتپارلمانی فلسطين در ژانويه 2006، تنش ميان دو حزب قدرتمند حماس و فتح را افزایش داد. درگيری مسلحانه ميان اين دو حزب می تواسنت جرقه ای برای جنگی داخلی باشد. در فوريه 2007 دو حزب به توافق رسيدند که با تشکيل "دولت اتحاد ملی" به اين درگيری خاتمه دهند.

بسياری از تحلیلگران از محمود عباس به عنوان رهبری ميانه رو طاد می کنند که با رشد گروه های شبه نظامی فلسطينی مخالفت می کند و حامی از سرگيری مذاکره با اسرائيل است. اما او پيش از هر چيز بايد گروه های پيکارجوی فلسطينی متقاعد کند که از فعالیتهای ضد اسرائیلی دست بردارند.

محمود عباس در سال 1935 در صافد (شهری که اکنون در شمال اسرائيل قرار دارد) متولد شد. او در اواخر سالهای 1950 با همکاری یاسر عرفات جنبش فتح را بنياد گذاشت که مهمترين شاخه سياسی در سازمان آزاديبخش فلسطين محسوب می شد.

او در سالهای 1970 روابطش را با سياسمتداران چپگرای اسرائيلی تثبیت کرد. از او به عنوان معمار پيمان اسلو ياد می شود که به موجب آن دولت خودگردان فلسطين به رسميت شناخته شد.

او در ماه می 2003 به عنوان نخست وزير تشکيلات فلسطينی برگزيده شد اما چهار ماه بعد استعفا داد.

ياسر عرفات

ياسر عرفات، رهبر فقيد فلسطين
عرفات در سال ۱۹۲۹ در مصر متولد شد و تحصيل کرد. او قبل از تاسيس جنبش فتح (مخفف جنبش آزاديبخش فلسطين به زبان عربی) در سال ۱۹۵۸ رياست يک شرکت مهندسی ساختمان را در کويت به عهده داشت.

عرفات در سال ۱۹۶۴ کويت را به قصد اردن ترک کرد و جنبش فتح حملات چريکی بداخل اسرائيل را آغاز کرد. در سال ۱۹۶۸ عرفات به عنوان رئيس سازمان آزاديبخش فلسطين (ساف) انتخاب شد و در واقع جنبش فتح را به هسته اصلی ساف تبديل کرد.

او در پی اخراجش از اردن در سال ۱۹۷۰ نيروهای خود را بار ديگر در لبنان مستقر کرد. اما تحت فشار نيروهای اسرائيلی مجبور شد که در سال ۱۹۸۲ لبنان را به مقصد تونس ترک کند. در پی تاسيس مرکز فرماندهی ساف در تونس، عرفات از يک حمله هوايی در صحرای ليبی جان سالم بدر برد.

عرفات در اول ژوئيه ۱۹۹۴، پس از گذراندن ۲۷ سال در تبعيد، به نوار غزه بازگشت. وی در اکتبر ۱۹۹۳ از طرف سازمان مرکزی ساف به عنوان رئيس اقتدار ملی فلسطين انتخاب شد و در سال ۱۹۹۶ پس از يک همه پرسی در اين مقام تائيد شد.

اما در آوريل ۲۰۰۲، عرفات با يکی از چالشهای بزرگ زندگيش مواجه شد. شارون او را مهره ای بی ربط توصيف کرد و نيروهای اسرائيلی که ستادش را برای مدت چهار ماه محاصره کرده بودند بيشتر محوطه آن را اشغال و تخريب کردند. اما او به کمک فشارهای بين المللی بر شارون توانست آن وضعيت خطير را با! موفقيت پشت سر گذارد.

برای بسياری عرفات نماد تلاشهای فلسطينيها دربرای حق تعيين سرنوشتشان است.

اما منتقدان فلسطينی او بر اين عقيده بودند که تشکيلات عرفات جنبه بسيار شخصی پيدا کرده و فساد زده بود. آنان همچنان بر اين باور بودند که وی به سبب اعطای امتيازات بيش از حد به اسرائيل و اعتماد نابجا به آمريکا در جهت اعمال فشار لازمه بر اسرائيل برای ترک زمينهای فلسطينيان با شکست مواجه شد.

نخست وزير فلسطينی: اسماعیل هنيه

اسماعیل هنيه يکی ازهمکاران نزديک شيخ احمد ياسين رهبر معنوی سابق گروه حماس بود و دفتر او را اداره می کرد

سمت نخست وزير در پی درخواست ايالات متحده آمريکا که آن را شرطی برای آغاز کار تدوين يک نقشه صلح مورد حمايت بين المللی برای منطقه قرار داده بود، ايجاد شد و در مارس ۲۰۰۳ از سوی پارلمان فلسطين به تصويب رسيد.

اسماعيل هنيه، يکی از چهره های ارشد جنبش اسلامی حماس در مارس 2006 در پی پيروزی غیرمنتظره اين حزب به عنوان نخست وزير فلسطينيان سوگند ياد کرد.

آقای هنيه در سال ۱۹۶۲ در اردوگاه پناهندگان در غرب شهر غزه متولد شد. پدر و مادر وی در جريان جنگ اعراب و اسرائيل در سال ۱۹۴۸ ازخانه خود در نزديکی شهر اشکلون که اکنون يک شهر اسرائيلی است فرار کرده بودند.

او در دانشگاه اسلامی غزه در رشته ادبيات عرب درس خوانده و در همين ايام با جنبش اسلامی حماس آشنا شد.

آقای هنيه در سال ۱۹۸۷ يعنی درست در جريان قيام فلسطينيان موسوم به انتفاضه، فارغ التحصيل شد. او يکی ازهمکاران نزديک شيخ احمد ياسين رهبر معنوی سابق گروه حماس بود و دفتر او را اداره می کرد. پس از ترور شيخ احمد ياسين و عبدالعزيز رنتيسی، رهبران سابق حماس، او يکی از کسانی بود که برای گروه رهبری جمعی حماس انتخاب شد.

حماس که موجوديت اسرائيل را به رسميت نمی شناسد، از سوی دولتهای غربی بايکوت شده است.

رسانه ها

رسانه های اسرائيلی

مطبوعات و رسانه های اسرائيلی متعدد و متنوع هستند و زبانها، عقايد سياسی و نظريات دينی مختلفی را منعکس می کنند.

سازمان راديو و تلويزيون اسرائيل همانند بی بی سی، سرويسهای راديو و تلويزيون عمومی را اداره می کند. بخش اعظم بودجه آنها از طريق حق اشتراک دستگاههای گيرنده تلويزيونی تامين می شود.

کانالهای ۲ و ۱۰ شبکه های اصلی تلويزيونی تجاری هستند. اکثر خانواده ها مشترک تلويزيون کابلی و يا ماهواره ای هستند.

راديوهای تجاری در سال ۱۹۹۵ آغاز به کار کرد. اما افزايش روزافزون راديوهای بدون مجوز رسمی و رقابت با آنان کار را برايشان مشکل کرده است. تعداد راديوهای بدون مجوز در سال ۲۰۰۳ حدود ۱۵۰ ايستگاه تخمين زده شد. تعدادی از اين راديوهای بدون مجوز برنامه های يهوديان افراطی را پخش می کنند.

تمامی جرايد اسرائيلی مستقل و بسیاری از آنها از طریق اينترنت قابل دسترسی است.

سازمان گزارشگران بدون مرز، که يک سازمان بين المللی دفاع از مطبوعات است، در گزارشی که در سال ۲۰۰5 منتشر کرد، رسانه های اسرائيلی را "مقتدر و مستقل" خواند اما افزود ارتش اسرائيل "به کرات مانع" فعاليت روزنامه نگاران فلسطينی و خارجی شده است.

مطبوعات

تلويزيون

راديو


تلويزيون عمومی، اداره کننده راديوهای عمومی، شامل:
راديو راشت الف - ويژه سخنرانيها
راديو راشت بت - ويژه اخبار
راديو راشت گيمل - ويژه موسيقی

راديو گلگلتز : تحت مديريت نيروی دفاعی اسرائيل، ويژه موسيقی و ترافيک

اينترنت

فناوری کامپيوتر يکی از صنايع بزرگ اسرائيل است. حدود 3.7 ميليون نفر تا سال 2006 به اينترنت دسترسی داشتند. ( بر اساس آمار جهانی اينترنت)

رسانه های فلسطينی

تلويزيون رسانه اصلی برای پخش اطلاعات و اخبار در مناطق فلسطينی نشين است. داشتن ماهواره امری معمولی است و رسانه های پان عرب، بخصوص شبکه تلويزيونی الجزيره که از قطر پخش می شود، از محبوبيت فراوانی برخوردارند.

راديو و تلويزيون رسمی فلسطينی با عنوانهای " صدای فلسطين" و " فلسطين تی وی" از اوايل 2006 زير نظر محمود عباس اداره می شود. گفته می شود اين تصميم به هدف گرفته شد که راديو و تلویزيون فلسطينی زير نظر کابينه تحت حکومت حماس اداره نشود.

شبکه های رسمی راديو و تلويزيون اقتدار ملی فلسطين در کنار دهها شبکه مستقل مشغول به فعاليت اند. تلويزيون اردن در کرانه غربی بينندگان زيادی دارد.

گروه های ناظر بین المللی بر عقيده اند که به عمومی رسانه های در سرزمينهای فلسطينی بيش از هر جای ديگری در جهان عرب مستقل هستند؛ اما خطر آزار، حمله و بازداشت از سوی سرويس های امنيتی، فعالان نظامی و گروه های پیکارجو به شدت روزنامه نگاران را تهديد می کند. خود سانسوری نيز عموميت دارد.

بر اساس گزارشی که در سال ۲۰۰5 از سوی سازمان گزارشگران بدون مرز منتشر شد، خشونت و قتل روزنامه نگاران بدلیل بی ثباتی سياسی "بطور چشمگیری افزایش" یافته است.

در پی انتفاضه دوم رسانه های فلسطينی بر اثر عمليات نظاميان اسرائيلی بشدت صدمه ديدند و شبکه های راديو و تلويزيونی آن تخريب شدند. از جمله شبکه راديو تلويزيونی اقتدار ملی فلسطين در رام الله که در ژانويه ۲۰۰۲ تخريب شد.

مطبوعات

راديو

راديو صدای فلسطين - شبکه رسمی اقتدار ملی فلسطين

تلويزيون

تلويزيون فلسطين - شبکه رسمی اقتدار ملی فلسطين
تلويزيون ماهواره ای فلسطين - واقع در غزه و تحت مديريت اقتدار ملی فلسطين
تلويزيونهای مستقل: القدس - ويژه آموزش و پرورش، المهد، المجد، النورس، الشرق، امواج، بيت اللحم، شپردز، الوطن

خبرگزاری

خبرگزاری فلسطين (وفا)، به زبانهای عربی، انگليسی، فرانسه و عبری

اينترنت

تا سال 2006 حدود 243 هزار نفر دسترسی به اينترنت داشته اند.

 
  
نویسنده : Sina s ; ساعت ۱٠:۳۳ ‎ب.ظ روز دوشنبه ٢٤ اردیبهشت ،۱۳۸٦